niedziela, 31 lipca 2016

Żyrafa w męskim wydaniu

Jak nazywa się samiec żyrafy? Czy to jest samiec żyrafy, czy żyrafa-samiec, a może żyraf?

wtorek, 26 lipca 2016

Postilla stała się postyllą. Zaczynało się kazanie post illa verba, czyli po tych słowach. Trochę tak się działo jak w sytuacji, gdy w szkole uczą, jak wymawiać the w the best na przykład, a potem w języku pojawia się debeściak. Zwróćmy więc uwagę na księgę skomponowaną w dużej części przez ks. Jakuba Wujka jezuitę. W bardzo katolickim dniu rozpoczęcia Światowych Dni Młodzieży w Krakowie katolicka postilla do zerknięcia.

sobota, 23 lipca 2016

Szlafrok tywtykowy

U Zygmunta Kaczkowskiego spotykamy szlafrok tywtykowy: Oczywiście niełatwo dziś znaleźć takie słowo. Pomaga Słownik warszawski, ale tam preferują inną pisownię, właściwie cztery inne, pod głównym hasłem tyftyk. Ale etymologii ani dyg-dyg.

wtorek, 29 grudnia 2015

Kolędowe osobliwości. 1. Sapor

Biblioteka Narodowa przypomina ciekawe kolędy, łączące leksykalia z kulinariami. Na przykład taką, w której oferuje się nowo narodzonemu Jezuniowi wspaniałe przysmaki:
Z dzieła M.M. Mioduszewskiego Pastorałki i kolędy, dostępnego w Wikiźródłach: Na obiad miałbyś kaszę jęczmienną,
Rosołem żółtym tłusto podlaną:
Z saporem gęsinę i z sperką jarzynę,
Z imbierem flaki, złeż to przysmaki?
Czym jest sapor?
Może to być rodzaj sosu, choć łacińskie słowo sapor oznacza wprost smak, ale u Pliniusza zapach. Smak i zapach są jednak niematerialne. Według Słownika warszawskiego jest to ‘sos, podlewa, przyprawa, smak do czego przyrządzony’. Dumanowski, Pawlas i Poznański, gdy gęś w winie gotować polecają, tak piszą:
Wywar redukujemy, czyli częściowo odparowujemy. Możemy go zagęścić dodając łyżeczkę mąki ziemniaczanej rozrobioną niewielką ilością wody. Chwilę gotujemy. W ten sposób otrzymamy sapor (sos), który podajemy z pokrojoną gęsiną.
Proszę bardzo, jest z saporem gęsina.