Bydło i swołocz

Bydło - za przeproszeniem, a swołocz - bez.

Zobacz tweety od @PSzubartowicz: https://twitter.com/PSzubartowicz/status/851897187403530245?s=09

Woonerf

Szalony przybytek nowych słów i bytów

Anegdota czy anekdota?

Ambroży Grabowski, a jest to jeden z mych arturytetów, pisał przez k: Anekdoty.

An-ekdotos = nie wydany, nie ogłoszony. Czyli anegdoty do opowieści krążące w obiegu ustnym. Pisownia polska wybrała zasadę fonetyczną. A nie musiała.

Przymiotnik od Kadafi

Pułkownik Kadafi nie żyje. Gdy zaś żył, nie tworzono przymiotnika od jego nazwiska. Skoro zaś wyrasta nowe pokolenie stażystów wpisujących w przedświątecznym czasie komunikaty na paskach telewizji informacyjnych treści najnowszych doniesień — przymiotnik taki powstał. Tu z przedrostkiem pro-, zupełnie poprawnym: prokadafijski!
Dowód:

Faryna

Faryna to słowo, które całkowicie niemal zginęło z polszczyzny, a przed stu laty miało się świetnie.
Oto cytaty ze słownika wydanego w roku 1916:

Faryna, łć., mączka cukrowa, nierafinowana; garkuchnia, jadłodajnia pod gołym niebem, wędliniarnia; sklepik; kiełbasa z sosem; tejże f-y = takież ladaco.

Jak widać, zmienia się polszczyzna.

Tama czy zapora?

W świetnie, żywo i ciekawie redagowanym „Pogotowiu językowym” przy miesięczniku „Zwrot” (jakby kto nie wiedział: wielce zasłużony miesięcznik, organ Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w Republice Czeskiej, wydawany w Czeskim Cieszynie) autor przestrzega:

Na zakończenie chciałbym przedstawić dwa rodzaje błędów. Pierwszy spotykany jest nasz, zaolziański, a chodzi o używanie w naszym słownictwie polskich wyrazów z czeskim znaczeniem. Przykładem niech będzie zapora – přehrada. Zapora to w języku polskim ‚przeszkoda’, a zapora wodna to ‚tama’, często jednak używana jest na Zaolziu w znaczeniu ‚zbiornik wodny utworzony przez wybudowanie zapory wodnej’, co jest znaczeniem czeskiej přehrady.http://zwrot.cz/2016/10/zaolzianska-kultura-jezyka/

Cel jest słuszny, ale przykład chyba już nie. Ponieważ:
1) po polsku używa się słowa zapora w znaczeniu tama. Tak jest na przykład w odniesieniu do urządzenia hydrotechniczego z elektrownią wodną na Spiszu, w Niedzicy. Na oficjalnej stronie internetowej używa się słowa zapora.

2) od dawna takie znaczenie widnieje w słownikach, np. w klasycznym Słowniku języka polskiego pod red. Witolda Doroszewskiego.

3) zapora jako ‘zbiornik wodny utworzony przez wybudowanie zapory wodnej’ również występuje w polszczyźnie na terytorium Polski; wynika to z braku precyzji wysłowienia typowej dla użyć potocznych.

Taka zapora z dookreśleniem geograficznym staje się synonimem danego zbiornika wodnego (w tym przypadku konkurują nazwy Jezioro Czorsztyńskie i Jezioro Niedzickie plus Zbiornik Czorsztyński i wersja kombinowana: Jezioro Czorsztyńsko-Niedzickie!).

Nie jest to więc raczej wyłącznie wpływ interferencji polsko(zaolziańsko)-czeskiej (i poniekąd słowackiej, bo funkcjonuje wszak nazwa Oravská priehrada, a jej polskim odpowiednikiem jest Jezioro Orawskie.

Nieproste to sprawy, ale jakże ciekawe.

Harry Potter w Krakowie. Przypadkowa zbieżność?

Każdy odkrywa coś dla siebie? Odkryto już jakiś czas temu, że w 12 numerze Życia Literackiego z roku 1972, datowanym 19 marca, ukazało się opowiadanie Jana Rostworowskiego pt. Harry Potter.
Zaczyna się tak, jak poniżej.

Widzimy, że polszczyzna się zmieniła przez 44 lata. Na przykład słowo odbyt. Dziś to tylko ‘anus’, a wówczas to pojęcie używane w handlu i ekonomii, zastąpione w dzisiejszym języku przez zbyt i sprzedaż.
W tym samym numerze Życia Literackiego jest coś, co może ciekawić nie tylko potteromaniaków, lecz zupełnie dorosłą publiczność literacką. Mianowicie Jan Majda zainicjował tam rubrykę Licealiści piszą. A w niej opublikowano dwa wiersze, których autorem był student polonistyki już, a nie licealista (komunistyczna prasa kłamała w każdym zakresie?!) Jerzy Pilch. Dwa wiersze: pozostaniesz Aniu i proroctwo stepowe. W obu utworach zwraca uwagę słowo czaszka.
Dziękuję, Małopolska Biblioteko Cyfrowa.